Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΩΝ,Ε.Π.Μπλαβάτσκυ

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΩΝ
Ε.Π.Μπλαβάτσκυ Μετάφραση Ιφιγένεια Κασταμονίτη.
(The Theosophist-- Ιούλιος 1888)
© Θεοσοφική Εταιρεία εν Ελλάδι info@theosophicalsociety.gr www.theosophicalsociety.gr
Εδώ και λίγο καιρό έχει αρχίσει να έρχεται ξανά στην επικαιρότητα η θεωρία η οποία παρουσιάστηκε αρχικά στην αρχαιότερη θρησκεία του κόσμου, το Βεδαντισμό. Αργότερα τη δίδαξαν διάφοροι Έλληνες φιλόσοφοι και στη συνέχεια την υποστήριζαν οι Θεόσοφοι του Μεσαίωνα, για να απορριφθεί ανοικτά από τους «σοφούς» της Δύσης, όπως καθετί άλλο σε αυτό τον κόσμο της άρνησης. ‘Όμως, αντίθετα από τον κανόνα, εκείνοι που σήμερα την υποστηρίζουν είναι οι άνθρωποι της επιστήμης. Στατιστικά στοιχεία από διαφορετικά γεγονότα συγκεντρώνονται γοργά και συγκρίνονται με τη σοβαρότητα που απαιτούν τα σημαντικά επιστημονικά θέματα. Στατιστική των πολέμων και των περιόδων (ή κύκλων) της εμφάνισης σπουδαίων ανθρώπων – τουλάχιστον εκείνων που αναγνωρίζονταν ως τέτοιοι από τους συγχρόνους τους, άσχετα από τις μεταγενέστερες απόψεις. Στατιστικές των περιόδων ανάπτυξης και προόδου μεγάλων εμπορικών κέντρων, της ανόδου και της πτώσης των τεχνών και των επιστημών, των κατακλυσμών, σεισμών, επιδημιών, των περιόδων υπερβολικού ψύχος και ζεστής, του κύκλου των επαναστάσεων, της ακμής και της παρακμής των αυτοκρατοριών κ.λ.π.. Όλα αυτά υποβάλλονται στην ανάλυση με λεπτομερέστατους μαθηματικούς υπολογισμούς. Τέλος, αποδίδεται ασυνήθιστη προσοχή στην απόκρυφη σημασία των αριθμών, στα ονόματα ατόμων και πόλεων, σε συμβάντα και σε παρόμοια άλλα θέματα.
Ενώ από τη μια μεριά ένα μεγάλο μέρος του μορφωμένου κοινού στρέφεται προς τον αθεϊσμό και το σκεπτικισμό, από την άλλη βλέπουμε ένα φανερό ρεύμα μυστικισμού να ανοίγει το δρόμο προς την επιστήμη. Είναι σημάδι μιας ακατανίκητης ανάγκης της ανθρωπότητας να επιβεβαιώσει πως υπάρχει μια Πανίσχυρη Δύναμη πάνω από την ύλη, ένας απόκρυφος και μυστηριώδης νόμος που κυβερνά τον κόσμο. Αυτό το νόμο θα πρέπει να τον μελετήσουμε και να προσαρμοστούμε, μάλλον, παρά να τον αρνηθούμε τυφλά και να σπάσουμε το κεφάλι μας πάνω στο βράχο του πεπρωμένου.
Πολλοί διανοούμενοι, καθώς μελετούν το πεπρωμένο και την παλινδρόμηση εθνών και μεγάλων αυτοκρατοριών, εντυπωσιάζονται βαθιά από ένα κοινό χαρακτηριστικό που απαντάται στην ιστορία τους. Δηλαδή την αναπόφευκτη επανεμφάνιση παρόμοιων ιστορικών συμβάντων σε ίσια περίπου χρονικά διαστήματα. Αυτή να αναλογία ανάμεσα στα γεγονότα είναι ουσιαστικά η ίδια, ως σύνολο, παρόλο που μπορεί να υπάρχουν μικρές ή μεγάλες διαφορές ως προς την εξωτερική μορφή των λεπτομερειών τους. Επομένως, η πίστη των αρχαίων στους αστρολόγους, τους μάντεις και τους προφήτες τους μπορεί να δικαιολογείται από την επαλήθευση πολλών σημαντικών προβλέψεων τους, χωρίς απαραίτητα να συνεπάγονται αυτές οι προβλέψεις των μελλοντικών γεγονότων κάτι το θαυμαστό. Οι μάντεις και οι οιωνοσκόποι των αρχαίων πολιτισμών καταλάμβαναν τότε την ίδια θέση που κατέχουν σήμερα οι ιστορικοί, οι αστρονόμοι και οι μετεωρολόγοι μας. Δεν υπήρχε κάτι περισσότερο θαυμαστό στο γεγονός ότι οι πρώτοι προέβλεπαν την πτώση μιας αυτοκρατορίας ή την απώλεια μιας μάχης, από ότι στο γεγονός πως οι
δεύτεροι προβλέπουν την επιστροφή ενός κομήτη, την αλλαγή της θερμοκρασίας ή την τελική κατάκτηση του Αφγανιστάν. Καθώς είναι αναγκαίο και για τις δύο αυτές τάξεις ανθρώπων να είναι οξείς παρατηρητές, θα υπήρχε και εκείνη την εποχή η αναγκαιότητα για τη μελέτη ορισμένων επιστημών, ακριβώς όπως και σήμερα.
Η σύγχρονη επιστήμη ύστερα από χίλια χρόνια θα έχει γίνει «αρχαία επιστήμη». Η επιστημονική μελέτη σήμερα είναι ελεύθερη και ανοικτή σε όλους, άλλα τότε περιοριζόταν μόνο στους λίγους. Ωστόσο, είτε πρόκειται για αρχαία είτε για σύγχρονη, και οι δύο θα πρέπει να ονομαστούν ακριβείς επιστήμες. Γιατί, αν ο σύγχρονος αστρονόμος αντλεί τις παρατηρήσεις του από μαθηματικούς υπολογισμούς, ο αστρολόγος της αρχαιότητας επίσης βάσιζε τις προγνώσεις τους στις εξίσου ακριβείς και μαθηματικά ορθές παρατηρήσεις των επαναλαμβανόμενων κύκλων. Αλλά επειδή το μυστικό αυτής της επιστήμης έχει χαθεί, αυτό δε μας δίνει το δικαίωμα να λέμε πως δεν υπήρξε ποτέ ή ότι για πιστέψει κανείς σ αυτήν θα πρέπει να καταπιεί μαζί της τη «μαγεία», τα «θαύματα» και όλα τα συναφή. ‘Όπως λέει ένας συγγραφέας στην Novoye Vremya, την καλύτερη φιλολογική και πολιτική εφημερίδα της Νετρούπολης:
«Αν εξαιτίας της κυριαρχίας της σύγχρονης επιστήμης, θεωρείται παιδικό παιχνίδι, ή συνειδητή απάτη ο ισχυρισμός της πρόβλεψης μελλοντικών γεγονότων, τότε χρειάζεται να δείξουμε την επιστήμη η οποία ανέλαβε και κατέγραψε το ερώτημα σε σχέση με τα γεγονότα του παρελθόντος, για το αν υπάρχει ή όχι στη συνεχή επανάληψη των γεγονότων μια ορισμένη περιοδικότητα. Δηλαδή τη Στατιστική, που ερευνά αν αυτά τα γεγονότα επανεμφανίζονται ύστερα από μια σταθερή και καθορισμένη χρονική περίοδο σε κάθε έθνος. Και αν υπάρχει η περιοδικότητα τότε χρειάζεται να εξεταστεί αν οφείλεται στην τυφλή τύχη, ή βασίζεται στους ίδιος βασικούς νόμους πάνω στους οποίους στηρίζονται πολλά από τα φαινόμενα της ανθρώπινης ζωής.»
Αναμφίβολα ισχύει το τελευταίο. Και ο συγγραφέας βρίσκει την καλύτερη μαθηματική απόδειξη του θέματος σε έργα του Dr. E. Zasse και ορισμένων άλλων. Αρκετές μελέτες που ασχολούνται με το θέμα εμφανίστηκαν πρόσφατα (1988) και μάλιστα, τα περισσότερα ανήκουν σε διακεκριμένους επιστήμονες. Έχουμε ήδη αναφερθεί αλλού στο έργο του Dr. Blochnitz για τη «Σημασία του αριθμού Επτά» σε κάθε έθνος και λαό. Εδώ θα θέλαμε να αναφερθούμε στις απόψεις του Dr. E. Zasse μαζί με κάποιες δικές μας σκέψεις/ Δημοσιεύτηκαν στο Πρωσικό Περιοδικό Στατιστικής και επιβεβαιώνουν απόλυτα την αρχαία θεωρία των Κύκλων. Αυτές οι περίοδοι που επαναφέρουν τα διαρκώς επαναλαμβανόμενα γεγονότα αρχίζουν από μια άπειρα μικρή περίοδο – ας πούμε δέκα χρόνων - και φτάνουν σε κύκλος που απαιτούν 250, 500, 700 και 1000 χρόνια για να ολοκληρωθούν. Όλες περιέχονται μέσα στη Μάχα Γιούγκα, ή τη «Μεγάλη Εποχή» της Ινδικής Κοσμογονίας, ή Κύκλο του Υπολογισμού του Μανού, που η ίδια περιστρέφεται ανάμεσα σε δύο αιωνιότητας – τις «Πραλάγια ή Νύχτες του Μπράχμα».
Όπως έλκονται μεταξύ τους οι μικρότεροι αστερισμοί στον αντικειμενικό κόσμο ή σύστημα αποτελεσμάτων, ΄έτσι και στον υποκειμενικό κόσμο ή σύστημα αποτελεσμάτων, έτσι και στο υποκειμενικό κόσμο ή σύστημα αιτιών, αυτοί οι αναρίθμητοι κύκλοι περιστρέφονται ανάμεσα σε εκείνο που η πεπερασμένη διάνοια της θνητής ανθρωπότητας θεωρεί ως αιωνιότητα, ενώ η επίσης περασμένη αλλά πιο βαθιά ενόραση του σοφού και του φιλοσόφου θεωρεί απλά ως αιωνιότητα μέσα στην
ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ. « Όπως επάνω, έτσι και κάτω », λέει το αρχαίο ερμητικό αξίωμα. Σαν πείραμα προς αυτή την κατεύθυνση ο Dr. E. Zasse διάλεξε τη στατιστική διερεύνηση όλων των πολέμων, η διεξαγωγή των οποίων έχει καταγραφεί στην ιστορία. Είναι ένα θέμα που επιδέχεται πιο εύκολα την επιστημονική επαλήθευση από οποιοδήποτε άλλο. Για να αποδείξει την άποψη του με τον πιο απλό και κατανοητό τρόπο, ο Dr. E. Zasse απεικονίζεται τις περιόδους πολέμου και ειρήνης με τη μορφή και μεγάλων καμπυλών που κινούνται πάνω στο χάρτη του αρχαίου κόσμου.
Η ιδέα δεν είναι καινούργια γιατί η εικόνα χρησιμοποιήθηκε για παρόμοιες απεικονίσεις από πολλούς αρχαίους και μεσαιωνικούς μυστικιστές, είτε με λόγια είτε με εικόνες, όπως π.χ. από τον Henry Khunrath. Εξυπηρετεί όμως καλά τα σκοπό της και παρέχει τα στοιχεία που χρειαζόμαστε. Πριν ασχοληθεί με τους κύκλος των πολέμων, ο συγγραφέας επισημαίνει την άνοδο και πτώση των μεγαλύτερων αυτοκρατοριών του κόσμου, και δείχνει το βαθμό της δραστηριότητας που έπαιξαν στην παγκόσμια ιστορία. Τονίζει το γεγονός ότι, αν διαιρέσουμε το χάρτη του Αρχαίου Κόσμου σε πέντε περιοχές - Ανατολική, Κεντρική και Δυτική Ασία, Ανατολική, Δυτική Ευρώπη και Αίγυπτο – τότε θα αντιληφθούμε εύκολα ότι, κάθε 250 χρόνια ένα τεράστιο κύμα περνάει πάνω από αυτές τις περιοχές, φέρνοντας στην καθεμία με σειρά τα γεγονότα που έφερε στην προηγούμενη. Τούτο μπορούμε να το ονομάσουμε «ιστορικό κύμα» του κύκλου 250 ετών.
Αν από τον κύκλο αυτό περάσουμε σε εκείνος που αφήνουν το αποτύπωμά τους κάθε αιώνα και συγκεντρώσουμε τα γεγονότα της αρχαίας ιστορίας, θα εντοπίσουμε τη δημιουργία και την άνοδο αυτοκρατοριών. Τότε θα βεβαιωθούμε ότι το εκατονταετές κύμα κινείται προς τα εμπρός, φέρνοντας στο προσκήνιο τους Ασσύριους, Μήδες, Βαβυλώνιους, Πέρσες, Έλληνες, Καρχηδόνιους, Ρωμαίους και Γερμανούς. Ο Dr. E. Zasse παρατήρησε επίσης την εκπληκτική περιοδικότητα των πολέμων στην Ευρώπη, που σχηματίζει ένα κύμα που κυλάει ακατάπαυστα κάθε 10, 20 ή 30 χρόνια σαν να ωθείται από κάποιο αόρατο σταθερό νόμο. Ταυτόχρονα, ο ίδιος μυστηριώδης νόμος φαίνεται πως προκαλεί τη σύμπτωση των γεγονότων αυτών με ένα αστρονομικό κύμα ή κύκλο. Κάθε κύκλος στη νέα του περιστροφή συνοδεύεται από εμφάνιση ηλιακών κηλίδων. Οι περίοδοι, όμως, κατά τις οποίες οι ευρωπαϊκές δυνάμεις την πιο καταστροφική ενέργεια σημειώνονται από ένα κύκλο διάρκειας περίπου 50 ετών. Τέλος ο συγγραφέας φτάνει στο συμπέρασμα ότι, εν όψει των γεγονότων, είναι εντελώς αδύνατο να αρνηθούμε την παρουσία μιας κανονικής περιοδικότητας στη διέγερση των νοητικών και φυσικών δυνάμεων των εθνών του κόσμου. Αποδεικνύει ότι στην ιστορία όλων των λαών των αυτοκρατοριών του Αρχαίο Κόσμου, οι κύκλοι που σημειώνουν τις χιλιετίες, τις εκατονταετίες, καθώς και άλλοι κύκλοι μικρότεροι, διάρκειας 50 χρόνων, είναι οι πλέων σημαντικοί γιατί προκάλεσαν αξιόλογα γεγονότα στην ιστορία των εθνών, που σαρώνονται από αυτά τα ιστορικά κύματα.
Αρκετά παρουσιάστηκαν, όμως, που αποδεικνύουν ότι ούτε οι ιδέες του Πυθαγόρα για τη μυστηριώδη επιρροή των αριθμών, ούτε οι θεωρίες των αρχαίων παγκόσμιων θρησκειών και φιλοσοφιών ήταν τόσο ρηχές και ανόητες όσο θα ήθελαν να κάνουν τον κόσμο να πιστέψει, μερικοί υπερβολικοί «ελευθερο-στοχαστές».
http://www.theosophicalsociety.gr/Greek_Site/Gr_HomeFrames.html

Η «ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ» ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Χ.Σ.Όλκοττ

Ένας σύγχρονος σκεπτικιστής προφανώς θα ρωτήσει:
«Μπορείτε να μας αποδείξετε ότι η Επιστήμη δεν έχει καταφέρει να καταρρίψει όλες τις θρησκόληπτες υποθέσεις μαζί με τους θρύλους, τις δεισιδαιμονίες και όλα τα συναφή;»
Ε, λοιπόν, θα απαντήσω: «Ναι μπορώ»

Ακριβώς επάνω σε αυτή τη γραμμή σκέψης θεμελιώθηκε η ίδρυση της Θεοσοφικής Εταιρείας. Ορισμένοι άνθρωποι θεωρούν ότι αντιμαχόμαστε την Επιστήμη αλλά εμείς, αντίθετα, είμαστε οι θερμότεροι συνήγοροί της, εκτός από τις περιπτώσεις που επιδεικνύει δογματικούς ισχυρισμούς εναντίον νέων ενδείξεων σε θέματα που εξακολουθούν να παραμένουν μερικώς γνωστά. Για εμάς δεν υπάρχει σημαντική διαφορά αν ακολουθείτε τυφλά μια συγκεκριμένη πίστη, ένα φετίχ, έναν άνθρωπο ή ένα ιερό κείμενο, διότι τέτοιου τύπου εμμονές δεν είναι παρά ένα είδος ειδωλολατρίας.
Η Επιστήμη μπορεί να είναι, και ήταν στο παρελθόν, εξίσου σκληρή και απάνθρωπη όπως και η Εκκλησία γενικά. Το πρώτο βήμα λοιπόν είναι να συμφωνήσουμε τι σημαίνει ο όρος «Επιστήμη». Θεωρώ ότι σημαίνει συλλογή και ταξινόμηση παρατηρήσεων και δεδομένων που αφορούν τη Φύση. Αν αυτή η ερμηνεία μου είναι σωστή τότε θα πρέπει να διαμαρτυρηθώ κατά των ημίμετρων της Επιστήμης. Δηλαδή, θα πρέπει οι επιστημονικές παρατηρήσεις να ολοκληρωθούν ώστε να καλύψουν ολόκληρη τη Φύση στην ευρύτητά της και όχι μόνο σε ένα τμήμα της. Τι είδους οντολογία μπορεί να είναι ο τομέας της έρευνας που, προσποιούμενος ότι διερευνά τους νόμους που διέπουν την ανθρώπινη ύπαρξη, λαμβάνει υπόψη του μόνο την ανατομία και τη φυσιολογία και γενικά οτιδήποτε αφορά το γήινο σώμα μας, αφήνοντας εκτός παρατήρησης όλα όσα σχετίζονται με τη νοητική μας λειτουργία;

Παραλογισμός! Θα λέγατε, αλλά σας ερωτώ: Η μελέτη του ανθρώπινου σώματος χωρίς την εξέταση της διανοητικής λειτουργίας, δεν αποτελεί μεγαλύτερο παραλογισμό από την εξέταση και παρατήρηση σώματος και νου χωρίς να παραβλέπονται οι υπέρ-σωματικές εκδηλώσεις της ενδιάμεσης φύσης μας; Αν θέλετε να σας εξηγήσω τι εννοώ με την έκφραση «ενδιάμεση» φύση και ποιες είναι οι υπέρ-σωματικές εκδηλώσεις, θα το πράξω αμέσως. Θα αρχίσω με τη δήλωση ότι στον άνθρωπο υπάρχουν πολλά περισσότερα από απλώς ένα σώμα που καίγεται στην πυρά, καταβροχθίζεται από τα αγρίμια, πνίγεται στο νερό, τεμαχίζεται με κοφτερά μαχαίρια ή σήπεται μέσα στον τάφο. Οι υλιστές, φυσικά, θα απορρίψουν αυτή τη δήλωσή μου αλλά δεν έχει σημασία καθώς μπορώ εύκολα να την τεκμηριώσω.

Στην Ευρώπη υπάρχει μια επιστήμη που αποκαλείται Ψυχολογία. Παρότι αυτός ο ορισμός δεν είναι σωστός, ας μη διαφωνήσουμε εδώ για τις λέξεις. Όταν λοιπόν αναλυθεί η Δυτική ιδέα που υπόκειται στον όρο «Ψυχολογία», διαπιστώνει κανείς ότι σχετίζεται μόνο με τις φυσιολογικές και αφύσικες νοητικές λειτουργίες του εγκεφάλου. Μια ομάδα επιστημόνων – κυρίως ανάμεσα στους σπουδαστές της παράνοιας ή σχιζοφρένειας – υποστηρίζει ότι ο νους δεν είναι παρά μια λειτουργία της φαιής ουσίας των εγκεφαλικών λοβών. Ότι αν ο εγκέφαλος τραυματιστεί σοβαρά σε κάποιο ατύχημα και διακοπεί η αισθαντική ικανότητά του, τότε η σκέψη σταματά και ο νους καταστρέφεται ενώ η σκεπτόμενη (δηλαδή η υπεύθυνη) οντότητα αφανίζεται. Ότι εκείνο που απομένει είναι πλέον νεκρό και ότι από τον εγκέφαλο, που τώρα είναι νεκρός, πριν το ατύχημα πρόβαλε η ηλεκτρομαγνητική ενέργεια η οποία διαχωρίζει τον άνθρωπο από το ζώο.

Μια άλλη ομάδα με αντίθετη άποψη, διαβεβαιώνει ότι ο εγκέφαλος απλώς είναι το όργανο του νου, ένα μηχανικό μέσον για να εκδηλώνεται, και ότι το σκεπτόμενο στοιχείο του ανθρώπου εξακολουθεί να λειτουργεί και να υφίσταται ακόμη και αν ο εγκέφαλος (το όργανό του) τραυματιστεί σοβαρά, ή ακόμη και αν επέλθει ο θάνατος του σωματικού ανθρώπου. Η μία πλευρά εκθέτει την άποψη της υλιστικής Επιστήμης ενώ η άλλη την άποψη της Χριστιανικής Εκκλησίας, καθώς και των αποκαλούμενων σύγχρονων πνευματιστών. Οι πρώτοι (οι υλιστές) θεωρούν τον άνθρωπο ως ένα πράγμα, δηλαδή μια σκεπτόμενη μηχανή, ενώ οι δεύτεροι ως ον δυαδικό, μείγμα σώματος και ψυχής. Σε καμία από αυτές τις σχολές σκέψης δεν υπάρχει χώρος για μια «ενδιάμεση» φύση.

Τόσο η χριστιανική διδασκαλία όσο και ο πνευματισμός υποστηρίζουν ότι ο άνθρωπος έχει διπλή υπόσταση, παρότι εδώ κι εκεί στην πρώτη (χριστιανική) υπάρχουν υπαινιγμοί για μια τρίτη ανώτερη αρχή, δηλαδή το Πνεύμα. Θεωρούν ότι μόλις πεθάνει το σώμα, η ψυχή ή δεύτερη αρχή του ανθρώπου αρχίζει τη δική της πορεία έως ότου επιτύχει μια κατάσταση καλού ή κακού. Έμπειροι παρατηρητές σε πνευματιστικά φαινόμενα έχουν διακρίνει, κατά τη διάρκεια των συνεδριών, οπτασίες νεκρών ανθρώπων λιγότερο ή περισσότερο ολοκληρωμένες ως μορφές, και θεωρούν πως είναι οι ψυχές τους που επισκέπτονται τον κόσμο των ζωντανών. Δεν έχουν την παραμικρή ιδέα τι είναι η «ενδιάμεση» φύση. Αντίθετα οι Ινδουιστές φιλόσοφοι αναλύουν πολύ βαθύτερα την ανθρώπινη σύνθεση. Αντί για μία μόνο υπόσταση (το σώμα) ή για δύο υποστάσεις (σώμα – ψυχή) βεβαιώνουν ότι υπάρχουν επτά διακριτές υποστάσεις, ή φορείς, η σύνθεση των οποίων αποτελεί το ανθρώπινο ον. Σε αυτές περιλαμβάνεται και η «ενδιάμεση» φύση που ονομάζουν Mayavirupa, ή Διπλό. Αυτή μπορεί να διαχωριστεί από το φυσικό σώμα του ζωντανού ανθρώπου κατά βούληση, και να προβληθεί σε απόσταση λαμβάνοντας ζωή και συνείδηση από τον ίδιο τον άνθρωπο στον οποίο ανήκει.

Οι επτά διακριτές υποστάσεις των Ινδουιστών είναι:
1)       Sthulasarira (φυσικό σώμα)
2)      Lingasarira (αιθερικό)
3)      Jiva ή αρχή ζωής
4)      Kamarupa (αστρικό) που μετατρέπεται σε Mayavirupa (απατηλό ή ονειρικό σώμα)
5)      Manas-νοητικό, η φυσική διάνοια (ή ζωική ψυχή του ανθρώπου)
6)      Buddhi ή πνευματική νοημοσύνη
7)      Atman ή θείος σπινθήρας (Πνεύμα)

Εκτός των παραπάνω, προχωρούν σε ακόμη λεπτομερέστερη ανάλυση υποδιαιρώντας καθεμία από τις παραπάνω υποστάσεις ή αρχές σε επτά επιμέρους ομάδες. Γενικά μιλώντας, η πρώτη, τέταρτη και έβδομη υπόσταση σημειώνουν τα όρια του τριαδικού ανθρώπου (σώμα-ψυχή-πνεύμα). Η τέταρτη (Mayavirupa) που βρίσκεται στο μέσον όλων, μεταξύ του παχυλού σώματος και του θείου σπινθήρα ή θείας αιώνιας αρχής, είναι το προς εξέταση θέμα μας.
Το επόμενο ερώτημα είναι αν αυτή, η τέταρτη αρχή ή υπόσταση, το Mayavirupa ή «διπλό», διαθέτει ή όχι δικής της νοημοσύνη, ύλη ή πνεύμα. Το μεθεπόμενο ερώτημα είναι αν η ύπαρξή της μπορεί να διερευνηθεί και να αποδειχθεί επιστημονικά. Το «διπλό» εκ φύσεως δεν είναι παρά ατμός, ομίχλη, ή μια σχετικά ορατή μορφή ανάλογα με το βαθμό πυκνότητας. Υπό ορισμένες ατμοσφαιρικές, ηλεκτρικές, μαγνητικές, τελλουρικές ή άλλες ανάλογες συνθήκες στο περιβάλλον, αυτή η μορφή μπορεί να παράγει ήχους παρότι είναι αόρατη, ή να παρουσιάσει άλλου είδους ενδείξεις για την παρουσία της. Υπό διαφορετικές συνθήκες μπορεί να γίνει ορατή σαν ατμός ενώ υπό μερικές άλλες να συμπυκνωθεί αποκτώντας ορατό σχήμα, ή ακόμη και απτό. Ολόκληροι τόμοι θα μπορούσαν να συνταχθούν με καταγραφές από εμφανίσεις τέτοιων οπτασιών.

Μερικές φορές μια οπτασία μπορεί να μιλήσει, να επιδείξει νοημοσύνη ή απλώς να εμφανιστεί. Έχω προσωπικά παρατηρήσει αρκετές ανάλογες εμφανίσεις στην Αμερική, τις οποίες είχαν παρατηρήσει και εκατοντάδες άλλοι. Κατέγραψα τις εμπειρίες μου σε ένα βιβλίο που επαινέθηκε από μερικούς εξέχοντες επιστήμονες της Ευρώπης, οι οποίοι το χαρακτήρισαν ως μια μελετημένη καταγραφή επιστημονικά ακριβών παρατηρήσεων. Σας αναφέρω τα παραπάνω μόνο και μόνο για να σας πω ότι δεν πρόκειται για απλές παραισθήσεις ή αστήρικτες δηλώσεις.

Η «ενδιάμεση» φύση του ανθρώπου, λοιπόν, δρα εκτός του φυσικού σώματος τόσο εν ζωή όπως και μετά το θάνατό του. Εγώ όμως που ακολουθώ την Ανατολική Ψυχολογία, δεν πιστεύω ότι αυτές οι μετά το θάνατο οπτασίες είναι ο ίδιος ο αποθανών άνθρωπος, δηλαδή το σκεπτόμενο υπεύθυνο Εγώ. Θεωρώ ότι πρόκειται για την ομιχλώδη αντανάκλαση του αποθανόντος, που παράγεται από την αποσυντιθέμενη ύλη η οποία ενεργοποιείται από κάποια κατάλοιπα ζωτικής δύναμης που ακόμη ενυπάρχει στα διάσπαρτα μόριά της. Αλλά για να στηρίξω αυτό τον ισχυρισμό μου, θα πρέπει να δείξω ότι αυτή η ενδιάμεση αρχή, ή Mayavirupa ή «διπλό», μπορεί να διαχωριστεί από το φυσικό σώμα του ανθρώπου κατά βούληση, να προβληθεί σε απόσταση και να ζωογονηθεί από τη συνείδηση του ίδιου του ατόμου. Αυτό μπορώ να το αποδείξω με δύο τρόπους:
Α) Αναφέροντας τις καταγραφές από αυτόπτες μάρτυρες της αρχαίας εποχής.
Β) Αναφέροντας τις δηλώσεις ενός σύγχρονου αυτόπτη μάρτυρα.

Στα Ινδουιστικά θρησκευτικά και φιλοσοφικά πονήματα υπάρχουν πολλές τέτοιες μαρτυρίες. Ανάμεσά τους μπορούμε να αναφέρουμε την περίπτωση του Σανκαρατσάρυα, ο οποίος έπεσε σε κατάσταση έκστασης αφήνοντας το φυσικό του σώμα υπό την επίβλεψη των μαθητών του, ενώ εκείνος εισήλθε στο σώμα ενός βασιλιά που μόλις είχε αποβιώσει, και παρέμεινε σε αυτό αρκετές εβδομάδες κυβερνώντας τη χώρα. Στα Γιόγκα Σούτρας του Παντάζαλι, αυτό το φαινόμενο συγκαταλέγεται στις δυνάμεις ενός Siddha που τελειοποιείται στη Γιόγκα. Όσο για σύγχρονους ζωντανούς μάρτυρες, εγώ είμαι ένας από αυτούς καθώς έχω δει το «διπλό» ανθρώπων να δρα με νοημοσύνη σε μεγάλη απόσταση από το φυσικό τους σώμα. Εκτός αυτού υπάρχουν πολλές αναφορές για ανάλογες περιπτώσεις από αξιόπιστα άτομα σε διάφορα μέρη του κόσμου, και αυτές περιλαμβάνονται σε βιβλία της Ευρώπης που πραγματεύονται τέτοια θέματα.

Δεν πιστεύω ότι τα παραπάνω θα ήταν αρκετά στους σκεπτικιστές ως ενδείξεις δίχως επιφύλαξη, καθώς τα φαινόμενα αυτά υπερβαίνουν κατά πολύ τη συνήθη ανθρώπινη εμπειρία. Για να πιστέψει κανείς στην εγκυρότητά τους θα πρέπει να τα παρατηρήσει ο ίδιος. Ωστόσο, σας διαβεβαιώνω ότι ενέχεται εδώ η πιθανότητα της αλήθειας διότι, υπό τους αυστηρότερους κανόνες της επιστημονικής ορθοδοξίας, δεν μπορεί να υπάρξει ούτε η παραμικρή υποψία περί συνωμοτικής συμφωνίας μεταξύ των διαφορετικών μαρτύρων. Ουδέποτε γνωρίζονταν μεταξύ τους ούτε είχαν ακούσει κάτι ο ένας για την ύπαρξη του άλλου και, πραγματικά, δεν έζησαν ούτε καν την ίδια εποχή. Εντούτοις όλες οι μαρτυρίες τους στηρίζουν η μία την άλλη.

Οτιδήποτε έχει συμβεί κατά την εμφάνιση αυτών των φαινομένων θα πρέπει απαραιτήτως να βρίσκεται στα πλαίσια της δραστηριότητας των φυσικών νόμων. Οποιαδήποτε άλλη υπόθεση θα ήταν σαν να παραδεχόμασταν ότι δεν υπάρχει το ακατάλυτο του συμπαντικού νόμου αλλά ότι το σύμπαν κατευθύνεται από την παιχνιδιάρικη διάθεση μιας ανεύθυνης και πολυπράγμονας δύναμης. Τότε όμως θα έπρεπε να ζούμε σε ένα σύμπαν που κάνει άλματα, που αρχίζει να λειτουργεί και να σταματά όπως τα ρολόγια όταν τα επεξεργάζεται ένα παιδί. Αυτή η υπερφυσική θεωρία είναι η αιτία όλων των δογματισμών, και επικρέμεται σαν εφιάλτης στο λαιμό των θρησκειών ενώ θρέφει τη σατυρική διάθεση των σκεπτικιστών. Είναι σαν μια γάγγραινα που κατατρώει την καρδιά κάθε πίστης η οποία οικοδομεί επάνω της. Είναι εκείνο που, όταν μεταφέρεται στο σώμα μιας Εκκλησίας, την καταδικάζει εκ των προτέρων στην τελική καταστροφή της τόσο απόλυτα όσο ο καρκίνος που κρύβεται στο σώμα ενός ανθρώπου και τον οδηγεί στο θάνατο. Η σύγχρονη εποχή μας είναι η χειρότερη από όλες τις άλλες, καθώς θεωρείται ότι πρωταγωνιστεί στην υιοθέτηση τέτοιων υπερφυσικών πίστεων.

Θα ήθελα να γίνει κατανοητό ότι όταν υπερασπίζομαι τον Ινδουισμό, το Βουδισμό, το Ζωροαστρισμό, δεν ισχυρίζομαι πως θα πρέπει να σεβόμαστε αδιακρίτως όλα όσα διδάσκουν έστω και αν αυτά κινούνται εκτός των ορίων του φυσικού νόμου. Πιστεύω – ή, μάλλον, υποστηρίζω – ότι τα θεμέλιά τους έχουν φύση επιστημονική και ότι σε αυτά θα πρέπει είτε να στηριχθούν οι διδασκαλίες τους είτε να καταρριφθούν. Δεν υποστηρίζω ότι είναι θεμέλια εφάμιλλα εκείνων της Επιστήμης, αλλά πως θα πρέπει να είναι επιστημονικά. Γι’ αυτό, όταν σας ζητώ να μην απορρίπτετε την ύπαρξη της «ενδιάμεσης» φύσης του ανθρώπου, το κάνω επειδή είμαι πεπεισμένος από προσωπική εμπειρία και αρκετή μελέτη πως το «διπλό» ή Mayavirupa είναι επιστημονικά δεδομένο. Έχει φύση υλική ή είναι κάτι άλλο; Θα πω ότι είναι ύλη συν κάτι άλλο.

Ας σκεφτούμε λίγο τι είναι ύλη. Εύκολα θα εξετάσει κάποιος την ιδέα της ύλης με γνώμονα την ιδιότητα της πυκνότητας, της ορατότητας και της απτότητας. Αυτό όμως θα είναι εντελώς αδικαιολόγητο. Ο αέρας που αναπνέουμε είναι αόρατος κι ωστόσο η ύλη του – οξυγόνο, υδρογόνο, άζωτο και ανθρακικό οξύ – έχει φύση ατομική, σταθμητή και αποδείξιμη μέσω της ανάλυσης. Η φύση του ηλεκτρισμού δεν μπορεί να αποδειχθεί παρά μόνο υπό ορισμένες συνθήκες, κι εντούτοις είναι υλική. Κανείς δεν μπορεί να δει το συμπαντικό αιθέρα της Επιστήμης, κι ωστόσο είναι ύλη σε κατάσταση εξαιρετικής λεπτότητας. Παρατηρήστε το ύδωρ και τις διάφορες μορφές που λαμβάνει καθώς διατρέχει όλη την κλίμακα της πυκνότητας: πάγος, χιόνι, υγρό, συμπυκνωμένος ατμός, υπέρ-θερμαινόμενος αραιός και σχεδόν αόρατος ατμός, ηλεκτρισμός, ενώ στη συνέχεια μεταφέρεται από τον κόσμο του αποτελέσματος στον κόσμο του αίτιου! Ακολουθώντας  το παράδειγμα του ύδατος, η εσωτερική Ινδουιστική φιλοσοφία παραθέτει μια ολόκληρη σειρά βαθμιαίων μοριακών μετασχηματισμών στην οικονομία της ανθρώπινης φύσης. Στο ένα άκρο βρίσκεται η πυκνή μάζα του φυσικού σώματος (sthulasarira) και στο άλλο η υπέρτατη λεπτότητα που αποκαλείται πνεύμα ή atman.

Πώς είναι δυνατόν να συνυπάρχουν όλα αυτά σε ένα συνδυασμό;

Είναι ο άνθρωπος σαν ένα σύνολο κουτιών διαφορετικού μεγέθους τοποθετημένων το ένα μέσα στο άλλο, ή μήπως θέλετε να αναφερθείτε στην επιστημονική παραδοξότητα ότι δύο πράγματα μπορούν να καταλαμβάνουν ταυτόχρονα τον ίδιο χώρο;
Αυτά είναι δευτερεύοντα ερωτήματα που σίγουρα προβάλλουν από το κύριο ερώτημα. Θα πρέπει όμως να τα εξετάσουμε πρώτα. Θα απαντήσω λοιπόν σύμφωνα με τη σχετική εξήγηση που και εγώ ο ίδιος έχω δεχθεί, δηλαδή ότι καθεμία από τις διαφορετικές ομάδες μορίων που συνθέτουν τα επτά τμήματα ή υποστάσεις του ανθρώπου καταλαμβάνει το διαθέσιμο κενό χώρο που αφήνει ελεύθερο η προηγούμενη, πυκνότερης υφής, υπόσταση ανάμεσα στα δικά της μόρια. Κάθε ομάδα επικεντρώνεται στις διαφορετικές ενέργειες που οι Ινδουιστές αποκαλούν κέντρα ζωτικής δύναμης, ή shaddharnas, και επιστεγάζονται από το χιλιοπέταλο λωτό ή sahasraram, όπου τοποθετείται το πνεύμα ή atman.

Αυτό το υπέρτατο σημείο βρίσκεται στην κορυφή της κεφαλής ενώ τα άλλα κέντρα εκτείνονται κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης έως τον κόκκυγα. Έτσι, τα μόρια του buddhi διαπερνούν την ομάδα μορίων του manas. Τα μόρια του manas διαπερνούν την ομάδα kamarupa, αυτή με τη σειρά της την ομάδα jiva, ενώ η τελευταία διαπερνά την ομάδα sthulasarira. Καθώς κάθε πυκνότερης υφής ομάδα περιέχει εντός της τα μόρια της λεπτότερης, και επειδή πυκνότερη όλων είναι η Sthulasarira, μέσα της βρίσκονται οι άλλες ομάδες που αποτελούνται από λεπτότερης υφής μόρια. Όλες ως σύνολο διαπερνούνται από το atman ή πνεύμα που τις ενεργοποιεί, εκείνη την ακατανόητη ύστατη ενέργεια που δεν μπορεί να συλληφθεί δια των φυσικών αισθήσεών μας. Στη Mandukya Upanishad διαβάζουμε γι’ αυτήν:

«Δεν είναι αυτό, ούτε εκείνο, ούτε το τρίτο, ούτε οτιδήποτε μπορεί να αδράξει ο νους με τη βοήθεια της αισθητηριακής αντίληψης.»
Μπορούμε να πούμε τι δεν είναι το πνεύμα ή atman, αλλά όταν μας ζητούν να διευκρινίσουμε τι είναι, εμείς θα πρέπει να μένουμε σιωπηλοί διότι οι λέξεις είναι αδύναμες και δεν μπορούν να περιγράψουν την Ιδέα του θείου. Ας προχωρήσουμε όμως στο θέμα μας. Όταν το σώμα kamarupa ενός Μύστη προβάλλεται κατά βούληση έξω από το φυσικό σώμα με τη βοήθεια της ανεπτυγμένης δύναμης της θέλησής του, αυτό διαθέτει νου (manas) και νοημοσύνη (buddhi) – καθώς και την αίσθηση της ατομικότητας –, τη φυσική και πνευματική νοημοσύνη του Μύστη ο οποίος, εγκαταλείποντας το φυσικό του κέλυφος μαζί με το jiva (αρχή της ζωής) και τη lingasarira (αιθερικό) του, προσωρινά ζει, σκέπτεται και δρα διαμέσου του δικού του «διπλού». Αυτό μπορεί βέβαια να έχει μοριακή σύνθεση λεπτότερης υφής από το φυσικό του σώμα, αλλά διαθέτει διευρυμένες δυνάμεις κίνησης και αντίληψης. Δεν περιορίζεται από φυσικά εμπόδια όπως π.χ. ένα τοίχο, διότι τα λεπτότερης υφής μόρια της σύνθεσής του διαπερνούν τα πυκνότερης υφής μόρια του τοίχου.

Ένας Μύστης μπορεί, αν το προτιμά, να προβάλλει απλώς μια εικόνα του εαυτού του δίχως νοημοσύνη και να την αποστείλει να εμφανιστεί στο σημείο ακριβώς που ίδιος έχει επιλέξει με τη σκέψη του. Εκείνος θα αποφασίσει αν η μορφή αυτή θα είναι μια απατηλή εικόνα ή μια αληθινή προβολή του. Μπορεί να αποτελείται απλώς από ύλη, ή ύλη συν τον ίδιο. Εξετάζοντάς το επιστημονικά θα σας υπενθυμίσω ότι έχω ήδη αποδείξει με διάφορες μαρτυρίες, καθώς και προσωπική εμπειρία, ότι το φαινόμενο αυτό μπορεί να συμβεί. Μπορούμε να προσθέσουμε την πιο σίγουρη από όλες τις μεθόδους, και αυτή είναι η απαραίτητη εκπαίδευσή μας ώστε να επιτύχουμε την προβολή του δικού μας «διπλού», καθώς δεν πρόκειται για επιστήμη μόνο για λίγους εκλεκτούς αλλά επιστήμη που στηρίζεται στο φυσικό νόμο, και μπορεί να εκπληρωθεί από κάθε άνθρωπο αν διαθέτει τις απαραίτητες προϋποθέσεις και ικανότητες. Ο πέπλος της Ίσιδος μπορεί να ανασηκωθεί τόσο από τον σεβάσμιο ιερέα όσο και από τον ταπεινό εργάτη.

Μας ρωτούν συνεχώς για ποιο λόγο αυτά τα μυστικά δεν αποκαλύπτονται ανοικτά στον κόσμο, όπως γίνεται π.χ. με τα μυστικά της Χημείας ή άλλων τομέων της γνώσης. Είναι μια απολύτως φυσιολογική ερώτηση. Η διαφορά όμως μεταξύ της ψυχικής και της φυσικής Επιστήμης είναι ότι η πρώτη μπορεί να γίνει γνωστή μόνο μέσω της αυτό-ανάπτυξης και της καλλιέργειας των ψυχικών δυνάμεων. Κανένας πανεπιστημιακός καθηγητής δεν μπορεί να τις καλλιεργήσει μέσα μας, αλλά μόνοι μας οφείλουμε να προσπαθήσουμε. Ούτε εμείς μπορούμε να το κάνουμε για λογαριασμό σας, και δεν είναι απολύτως βέβαιο ότι ακόμη και εσείς οι ίδιοι θα έπρεπε να προσπαθήσετε να τις αναπτύξετε. Αν η φυσική Επιστήμη είναι κάτι δύσκολο να κατακτηθεί από όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους, η ψυχική Επιστήμη είναι πολύ πιο δύσκολη από όλους μαζί τους επιμέρους τομείς της φυσικής Επιστήμης.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ένας Μαχάτμα περιγράφεται ως το «σπάνιο άνθος μιας μακριάς σειράς αναζητητών» και εξ αυτού, σε κάθε γενιά κι εποχή ο αληθινός σοφός, ο Sadhu, απολάμβανε μεγάλου σεβασμού από τους ανθρώπους σαν να ήταν ον υπερανθρώπινο –  υπό την έννοια ότι βρισκόταν υπεράνω όλων των αδυναμιών, της προκατάληψης και της άγνοιας που μάστιζε τους συνανθρώπους του.
(Πηγή: Applied Theosophy and other Essays)
 http://www.theosophicalsociety.gr/Greek_Site/Gr_HomeFrames.html

ΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ

Χένρυ Στηλ Όλκοττ

(Απόσπασμα ομιλίας με τίτλο: «Τα διδάγματα της Ζωής του Γκαουτάμα Βούδα»)

Ερευνώντας τη θρησκευτική πορεία της φυλής, ο στοχαστικός μαθητής συναντά συνεχώς ένα γεγονός. Δηλαδή ότι υπάρχει μια αμετάβλητη τάση στον άνθρωπο να θεοποιεί εκείνους που υπερέχουν υπερβαίνοντας τις αδυναμίες της μέσης ανθρωπότητας. Σε όποια εποχή κι αν στραφούμε θα συναντήσουμε άγιους ανθρώπους, τους οποίους εξύψωσαν σε θεία πρόσωπα και λάτρεψαν ως θεούς. Παρόλο που όσο ζούσαν ίσως να τους είχαν παρεξηγήσει, διασύρει και καταδικάσει, σχεδόν πάντοτε ακολουθούσε η αποθέωσή τους μετά θάνατον και έτσι, το χθεσινό θύμα του όχλου γινόταν ο Μεσολαβητής στον Ουρανό προς τον οποίο απευθύνονταν με προσευχές, δάκρυα και συμφιλιωτικές μετάνοιες για να μεσολαβήσει στο Θεό να συγχωρήσει τα ανθρώπινα αμαρτήματα. Αυτό είναι ένα απαίσιο και ποταπό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης, είναι απόδειξη άγνοιας, εγωισμού, ζωώδους δειλίας και δεισιδαιμονικού υλισμού. Δείχνει το ταπεινό ανθρώπινο ένστικτο που μας ωθεί είτε να καταπατήσουμε και να καταστρέψουμε οτιδήποτε και οποιονδήποτε κάνει τον άνθρωπο να νιώσει τις δικές του ατέλειες, είτε αντιδρά αγνοώντας τις και αρνούμενο να τις δεχθεί μας οδηγεί στη θεοποίηση εκείνων που απλώς έχουν πνευματοποιήσει τη φύση τους, και στην υπόθεση ότι ήταν ουράνιες ενσαρκώσεις και όχι άνθρωποι θνητοί όπως όλοι οι υπόλοιποι.

Η διαδικασία η οποία μετατρέπει τους ανθρώπους σε θεούς και τους θεούς σε ανθρώπους, μερικές φορές αν και πολύ σπάνια αρχίζει κατά τη διάρκεια της ζωής του ήρωα, αλλά συνήθως γίνεται μετά το θάνατό του. Τα πραγματικά γεγονότα του βίου του σταδιακά μεγαλοποιούνται και διανθίζονται με θεαματικά συμβάντα που να ταιριάζουν με το νέο χαρακτήρα που του έχει δοθεί μετά θάνατον. Καλοί και θαυμαστοί οιωνοί δημιουργούνται τώρα, που να ακολουθούν τη ζωή του γήινου αβατάρα ενώ παρουσιάζεται να έχει μια υπερφυσική ανάπτυξη που περιγράφεται ως υπερανθρώπινη. Όσο είναι νήπιο ή μικρό παιδί που ακόμη ψευδίζει μιλώντας, κάνει τους σοφούς λόγιους της εποχής του να σιωπούν εμπρός στη θεία γνώση του. Κάνει θαύματα με την ίδια ευκολία που άλλα παιδιά κάνουν σαπουνόφουσκες. Παιχνίδια του είναι οι τρομερές ενέργειες της φύσης ενώ θεοί, άγγελοι και δαίμονες είναι η συνήθης συνοδεία του. Ο ήλιος, η σελήνη και όλα τα άστρα συγκεντρώνονται γύρω από τη βρεφική κλίνη του και η γη αναριγά με χαρά που γέννησε τέτοιο θαύμα, ενώ την τελευταία ώρα της θνητής ζωής του ολόκληρος ο κόσμος σείεται από αντικρουόμενα συναισθήματα.

Για ποιο λόγο είναι απαραίτητο να χρησιμοποιήσω λίγο από το χρόνο μου για να κατονομάσω διάφορα πρόσωπα για τα οποία έχουν γραφτεί τέτοιοι μύθοι; Ας πούμε πως πρέπει να επιστήσω την προσοχή σας σ’ αυτό το γεγονός και να σας καλέσω να συγκρίνεται τις αντίστοιχες βιογραφίες του Βραχμάνου Κρίσνα, του Πέρση Ζωροάστρη, του Αιγυπτίου Ερμή Τρισμέγιστου, του Ινδού Γκαουτάμα και του Κανονικού αλλά κυρίως Απόκρυφου Ιησού. Λαμβάνοντας τον Κρίσνα ή τον Ζωροάστρη ως τους αρχαιότερους ήρωες και προχωρώντας χρονολογικά προς την εποχή μας, διαπιστώνουμε ότι ακολουθούν τον ίδιο τύπο ζωής και ότι το πραγματικό πρόσωπο καλύπτεται και τυλίγεται στα διακοσμημένα πέπλα των ρομαντικών και ενθουσιωδών ιστοριογράφων. Αυτό που με εκπλήσσει είναι ότι η τάση προς την υπερβολή και τη μεγαλοποίηση δεν είναι σήμερα κοινά αποδεκτή από όσους προσπαθούν να συζητήσουν και να συγκρίνουν τις θρησκείες. Μας υπενθυμίζουν συνεχώς και επιπόνως ότι η προκατάληψη της εχθρικής κριτικής από τη μια πλευρά, και η μανιώδης μισαλλοδοξία από την άλλη, τυφλώνουν τον άνθρωπο απέναντι στο γεγονός και την πιθανότητα και οδηγούν στην κατάφωρη αδικία. Ας δώσω ένα παράδειγμα από τη μυθική βιογραφία του ήρωα της νεότερης θρησκείας, του Ιησού.

Όταν συγκλήθηκε η Σύνοδος της Νίκαιας με σκοπό να διευθετήσει τις διαφωνίες ορισμένων επισκόπων και να εξετάσει τα 300 περίπου διαφορετικά ευαγγέλια που διαβαζόταν τότε στις χριστιανικές εκκλησίες ως εμπνευσμένα γραπτά, η ιστορία της ζωής του Ιησού είχε αγγίξει το ύψος ενός παράδοξου μύθου. Μπορούμε να διαπιστώσουμε τέτοια σημεία στα σωζόμενα βιβλία της απόκρυφης Καινής Διαθήκης αλλά τα περισσότερα από αυτά έχουν πλέον χαθεί. Όσα διατηρήθηκαν στα σημερινά Κανονικά κείμενα αναμφίβολα μπορούν να θεωρηθούν ως τα λιγότερο αντικειμενικά. Ωστόσο δεν πρέπει να υιοθετήσουμε βεβιασμένα ούτε και αυτό το συμπέρασμα, διότι ένας από τους επισκόπους που μίλησε στο Συμβούλιο της Συνόδου της Νίκαιας, βεβαίωσε ότι, «εκτός από τον Κωνσταντίνο και τον Επίσκοπο της Παμφυλίας, οι υπόλοιποι αποτελούσαν ένα σύνολο αμόρφωτων απλών ανθρώπων που δεν καταλάβαιναν τίποτα». Ήταν δηλαδή ως να είπε ότι ήταν ανίδεοι. Και ο Pappus, στο έργο του «Συνοδικόν» για εκείνη τη Σύνοδο της Νίκαιας, μάς αποκαλύπτει το μυστικό ότι τα κείμενα που περιλαμβάνονται στον Κανόνα δεν αποφασίστηκαν μετά από προσεκτική σύγκριση των διαφόρων ευαγγελίων που είχαν τεθεί στη διάθεσή τους αλλά στην τύχη. Λέει ότι:

«Έχοντας τοποθετήσει όλα τα κείμενα που τους δόθηκαν για να αποφασίσουν ανακατεμένα κάτω από την Αγία Τράπεζα μιας εκκλησίας, εκείνοι (οι επίσκοποι) προσευχήθηκαν στον Κύριο να εμφανιστούν τα εμπνευσμένα κείμενα επάνω στο τραπέζι ενώ τα κίβδηλα γραπτά να παραμείνουν από κάτω. Και αυτό συνέβη όπως ζητήθηκε.»
Ας τα αφήσουμε όμως αυτά και ας δούμε μόνο τι είναι εκείνα που περιέχονται στον τωρινό Κανόνα. Θα διαπιστώσουμε την ίδια ακριβώς τάση υπερβολής, δηλαδή να υποχρεώνουν ολόκληρη τη φύση να πιστοποιεί τη θειότητα του ήρωα των συγγραφέων. Στη γέννησή του ένα άστρο εγκαταλείπει την τροχιά του και οδηγεί τους Πέρσες αστρολόγους στο θείο βρέφος, και άγγελοι έρχονται και συνομιλούν με τους βοσκούς ενώ μια ολόκληρη σειρά ουράνιων φαινομένων συμβαίνουν σε όλη τη διάρκεια του γήινου βίου που τελειώνει εν μέσω σεισμών, σκοτεινιάσματος του τόπου του θανάτου του, ενός υπερφυσικού πόλεμου των στοιχείων, ανοίγματος τάφων και ανέγερσης νεκρών και άλλων παρομοίων υπερβολών. Αν τώρα, ο ειλικρινής  Βουδιστής παραδεχθεί ότι η πραγματική ιστορία του Γκαουτάμα είναι επίσης διανθισμένη με παρόμοιες υπερβολές, και αν μπορούμε να διακρίνουμε τις αντίστοιχες αναφορές στη βιογραφία του Ζωροάστρη, του Σανκαρατσάρυα και άλλων πραγματικών προσώπων της αρχαιότητας, δεν έχουμε το δικαίωμα να συμπεράνουμε ότι η πραγματική ιστορία του Ιδρυτή του Χριστιανισμού – αν μπορούσαμε να την γράψουμε εκ νέου σήμερα – θα ήταν πολύ πιο διαφορετική από τις αρχαίες αφηγήσεις που κυκλοφορούν; Δεν θα πρέπει να λησμονούμε ότι η Ιερουσαλήμ ήταν τότε υπό την κατοχή της Ρώμης, και ότι η σιωπή των Ρωμαίων ιστορικών της εποχής εκείνης για οποιαδήποτε βίαιη διαταραχή στην ισορροπία της φύσης, είναι εξαιρετικά σημαντική.
Παρέθεσα το παράδειγμα αυτό με τον απλό και μοναδικό σκοπό να γνωστοποιήσω στους μη Βουδιστές ακροατές μου ότι, εξετάζοντας τη ζωή του Sakya Muni και τα διδάγματα που μας δίνει, δεν θα πρέπει να καταλογίζουν ευθύνη στους σημερινούς πιστούς του Βούδα για την πληθώρα των υπερβολών που αναφέρουν οι βιογράφοι του παρελθόντος. Η διδασκαλία του Βούδα και η επίδρασή της στη ζωή μας θα πρέπει να κρίνονται ξέχωρα από τον μυθικό άνθρωπο Γκαουτάμα, ακριβώς όπως η διδασκαλία που αποδίδεται στον Ιησού και η επιρροή της θα πρέπει να εξετάζεται ξέχωρα από την προσωπική ιστορία του ήρωα των Ευαγγελίων, έτσι όπως παρουσιάζεται σε αυτά.
Ελπίζω ότι σας έχω αποδείξει πως οι πραγματικές πράξεις και τα λόγια κάθε ιδρυτή μιας Πίστης ή σχολής φιλοσοφίας πρέπει να ξεχωρίζονται και να ανασύρονται μέσα από ένα σωρό φανταχτερά στολίδια και ανοησίες που προσαρτήθηκαν από τις διαδοχικές γενιές των εκάστοτε πιστών.

(Από το βιβλίο, «Applied Theosophy and other Essays»)
 http://www.theosophicalsociety.gr/Greek_Site/Gr_HomeFrames.html

Ο ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΩΣ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ ΤΟΥ ΑΛΗΘΙΝΟΥ

Κρυσταλλία Ιωαννίδου

 

Αναλογίες στον Πλατωνικό και τον Ουπανισαδικό στοχασμό

Η Ινδική σκέψη, καθ’ όλη τη διάρκεια της μακράς ιστορίας της, χαρακτηρίζεται από την πεποίθηση ότι πίσω από τη συνεχή ροή των φαινομένων υπάρχει κάτι το άφθαρτο και το Απόλυτο, που για τη γνώση του και την πραγμάτωσή του, η Ινδική εσωτερική παράδοση αφιέρωσε την αποκλειστική της φροντίδα. Αυτό το κάτι που οι Ινδοί αποκαλούν Μπράχμαν, Υπέρτατο Πνεύμα, μόνη Πραγματικότητα, Αγέννητο, Αιώνιο, Αυθύπαρκτο, Απεριόριστο, Απροσδιόριστο και Ακατανόητο, βρίσκεται έξω από τις κατηγορίες της νόησης και δεν υπόκειται σε κανένα προσδιορισμό. Τόσο οι Βέδες όσο και οι Ουπανισάντς ασχολούνται με τη σπουδή του Μπράχμαν. Όλοι οι Ινδοί πνευματικοί διδάσκαλοι είναι ένθερμοι σπουδαστές και απόστολοι των Ουπανισάντς. Γράφτηκαν στη σανσκριτική γλώσσα και η μετάφρασή τους καθώς και η μετάδοση των νοημάτων τους είναι δύσκολη, ιδιαίτερα για το Δυτικό κόσμο.

Ο Σρι Αουρομπίντο υποστηρίζει ότι η πανεπιστημιακή μόρφωση δεν αρκεί, γι’ αυτό και μπορεί να οδηγήσει σε σφάλματα και αλλοιώσεις, κριτικάροντας τον καθηγητή Max Muller που προσπάθησε να κάνει μετάφραση των «ιερών άγιων βιβλίων της Ανατολής», που με τη μελέτη τους – όπως λέει ο Αουρομπίντο – «ο άνθρωπος ξεπερνάει το επίπεδο σκέψης του εμπειρικού κόσμου και ανεβαίνει στη γνώση του Απ όλυτου, του Αιώνιου και του Ατελεύτητου». Οι Ουπανισάντς ενέπνευσαν κάθε θρησκεία και φιλοσοφικό σύστημα του κόσμου. Αυτό συνέβη ιδιαίτερα με την Ελληνική φιλοσοφία καθώς ανάμεσά τους υπάρχουν εντυπωσιακές ομοιότητες, οι οποίες δεν μπορεί να είναι τυχαίες. Πρέπει να υπάρχει κάποια σχέση των Ουπανισάντς με τους Ίωνες σοφούς, τον Ηράκλειτο, τον Πυθαγόρα, τον Μεγασθένη, τον Ηρόδοτο  και τον Πλάτωνα. Φαίνεται ότι οι προαναφερθέντες φιλόσοφοι καθώς και άλλοι Έλληνες και Ρωμαίοι, είχαν μυηθεί στην Ινδική φιλοσοφία, τη Σοφία των Βεδών και των Ουπανισάντς.

Ιδιαίτερες ομοιότητες υπάρχουν στα βιβλία του Πλάτωνα: Τίμαιος, Πολιτεία, Φαίδρος, Φαίδων, Θεαίτητος, Παρμενίδης κλπ. Τόσο στον Πλάτωνα όσο και στις Ουπανισάντς, απορρίπτεται η εμπειρία των αισθήσεων – που οδηγεί στο φαινομενικό κόσμο, στον κόσμο των σκιών όπως περιγράφεται στην Πολιτεία στο μύθο της σπηλιάς – με την οποία ο άνθρωπος αποκτά μόνο μια εντύπωση (τη δόξα) ενώ ο άλλος δρόμος, αυτός της νόησης, οδηγεί στη Γνώση (την Επιστήμη). Όπως στα Πλατωνικά κείμενα, έχουμε δύο είδη γνώσης: την κατώτερη της εμπειρίας που οδηγεί στη δόκηση, και την ανώτερη της ανάτασης του νου που οδηγεί στη «Γνώση», έτσι και στις Ουπανισάντς έχουμε την κατώτερη προς τον φαινομενικό κόσμο, ή paranidya, και την ανώτερη προς το Μπράχμαν, ή aparavidya. Ο Πλάτωνας, όπως και οι Ουπανισάντς, στρέφει τη σκέψη και την αναζήτηση από τον κόσμο της εμπειρίας προς ένα άλλο κόσμο νοητό, «εκεί που η ψυχή θα αναπολήσει και θα θυμηθεί τις άφθαρτες και αιώνιες Ιδέες».

Πριν ο άνθρωπος γίνει γνώστης αυτής της πραγματικότητας, τόσο στον Πλάτωνα όσο και στις Ουπανισάντς, είναι σαν να κοιμάται! Στο έργο «Μένων», ο Πλάτων χαρακτηρίζει τον άνθρωπο εκείνο σαν «υπνοβάτη που κυνηγάει φαντάσματα» ενώ στην Κάτχα Ουπανισάντ, ο Γιάμα φωνάζει στον μαθητή του: «Ξύπνα και λάβε φωτισμό». Το φως σαν σύμβολο και σαν εικόνα για να υποδηλώσει το θείο, το βρίσκουμε τόσο στα Πλατωνικά κείμενα όσο και στις Ουπανισάντς. Στην Πολιτεία, ο ήλιος, το φως του κόσμου της εμπειρίας παρομοιάζεται με το «Αγαθό» ή το «Θείον» του κόσμου των Ιδεών. Οι Ουπανισάντς χρησιμοποιούν κατά παρόμοιο τρόπο το φως ως σύμβολο όταν αναφέρονται στο Απόλυτο ΟΝ, το Μπράχμαν. Στην Τσαντόγια Ουπανισάντ διαβάζουμε:

«Το Μπράχμαν είναι ο ήλιος του σύμπαντος». «Ο ορατός ήλιος είναι η (φαινομενική) μορφή του Μπράχμαν»
Και στη Σβετασβάταρα Ουπανισάντ:
«Όπως ο ήλιος με τη λάμψη του φωτίζει όλο το χώρο προς τα επάνω, προς τα κάτω και πέρα, έτσι κι ένας λατρευτός θεός, ο θεματοφύλακας όλης της καλοσύνης και της μεγαλοσύνης, διαφεντεύει οτιδήποτε είναι Αιτία».

Αυτό το φως, στον Πλατωνικό λόγο γίνεται ένας προβολέας για να φωτιστεί ο εσωτερικός «Εαυτός» και να γίνει γνωστός πέρα από το στενό «Εγώ» (γνώθι σαυτόν). Αυτός ο «Εαυτός» πέρα από το στενό εγώ είναι καθρέφτισμα και αφετηρία της κοινωνίας με τις Ιδέες και με την υπέρτατη Ιδέα, το «Αγαθό», με το οποίο συγγενεύει και προς το οποίο ο Φωτισμένος έλκεται από τη «θύμηση» και από τον «έρωτα» (Μένων, Αλκιβιάδης, Συμπόσιο). Στις Ουπανισάντς κυριαρχεί η ίδια αναζήτηση. Για να γνωρίσει ο άνθρωπος την υπέρτατη αλήθεια, πρέπει να νιώσει και να βιώσει το  Μπράχμαν – δηλαδή «το φως που φωτίζει όλα τα όντα», την πρώτη ουσία που βρίσκεται πέρα από τη νόηση – και να ζήσει την ενότητα με το Άτμαν. Απόρριψη της εμπειρικής γνώσης καις στροφή προς τη νόηση βρίσκουμε με απαράλλαχτες σχεδόν εικόνες, στην Πολιτεία. Για τον Πλάτωνα, ο κόσμος της εμπειρίας είναι η «σκιά της πραγματικότητας». Στο μύθο της Σπηλιάς, οι άνθρωποι βρίσκονται αλυσοδεμένοι με  την πλάτη προς το φως και γνωρίζουν μόνο τις σκιές που προβάλλονται σαν φαντάσματα στον τοίχο μπροστά τους. Εκείνος όμως, που θα λυθεί και θα κοιτάξει προς το αληθινό φως, «θα μείνει θαμπωμένος από τη μεγάλη του λάμψη».

Η Σβετασβάταρα Ουπανισάντ μιλάει για τη maya, «την πνευματική τυφλότητα εκείνου που δεν έχει αληθινή γνώση ή vidya» (απόσπασμα από το «Πλάτων και Ουπανισάντ», Β. Βιτσαξής). Η Σβετασβάταρα Ουπανισάντ μάς μιλάει για τη maya, «την ψευδαίσθηση» του εμπειρικού κόσμου. Στην Κάτχα Ουπανισάντ, γίνεται λόγος για το σκοτάδι στο οποίο βυθίζει τον άνθρωπο η avidya (πνευματική τυφλότητα ή αγνωσία) και μέσα στο οποίο προβάλλει σαν φάντασμα ο κόσμο της maya.

«Όπως βλέπει κανείς πως ένα όνειρο και μια μαγεία δεν είναι αληθινά, ή ακόμα μια πόλη στον ουρανό, έτσι βλέπει ολόκληρο το Σύμπαν, όχι αληθινό, από τις Ουπανισάντς ο Σοφός».
(Μαντούκια Ουπανισάντ)
«Θα πρέπει κανείς να γνωρίζει πως η Φύση είναι ψευδαίσθηση, maya»
(Σβετασβάταρα Ουπανισάντ)

Οι περισσότεροι από εμάς δυσκολεύονται πολύ στο να διατηρούν κάθε στιγμή τη συνείδηση των περιορισμών και της σχετικότητας του κόσμου της εμπειρίας. Τα μοντέλα της πραγματικότητας που φτιάχνουμε με τη σκέψη μας – γιατί αυτή είναι η ευκολότερη διαδιακασία – μας οδηγούν στο να τα θεωρούμε σαν τα μόνα στοιχεία της πραγματικότητας και έτσι, επαναπαυόμαστε στην αληθοφάνειά τους. Ένας από τους βασικούς στόχους των Ουπανισάντς είναι ακριβώς η απαλλαγή από την παραπάνω σύγχυση και πλάνη. Στην Κάτχα Ουπανισάντ διαβάζουμε:
«Όποιος ακούσει αυτό που δεν ακούγεται, όποιος πιάσει αυτό που δεν πιάνεται, όποιος δει αυτό που δεν βλέπεται, όποιος γευτεί και μυρίσει αυτό που δεν έχει γεύση και οσμή, αυτό που δεν έχει αρχή και τέλος, αυτό που είναι το μεγαλύτερο και το μικρότερο συνάμα, αυτός θα ελευθερωθεί από τα δεσμά του θανάτου»

Η περιγραφή του Θείου και του Απόλυτου (ή της θείας Σοφίας και  Επιστήμης) με το λόγο ή, καλύτερα, με τα γλωσσικά σύμβολα, αναγνωρίζεται σαν κάτι αδύνατο από τον Πλάτωνα, στον Τίμαιο και στην Έβδομη Επιστολή στον Δίωνα. Στον Τίμαιο λέγει:
«Είναι δύσκολο να βρει κανείς τον Δημιουργό και Πατέρα του σύμπαντος, και όταν ακόμη τον βρει, είναι αδύνατο να μιλήσει γι’ Αυτόν.»
Σαν τρόπο έκφρασης του υπερβατικού, τόσο ο Πλάτων όσο και οι Ουπανισάντς καταφεύγουν στην αποφατική μέθοδο. Στην προσπάθειά μας να κάνουμε μια σύγκριση, επιλέξαμε δύο παρόμοια κείμενα. Στον Παρμενίδη, ο Πλάτων υποστηρίζει:
«Ούτε οποιοσδήποτε λόγος ούτε οποιοδήποτε όνομα ανήκει στο Εν. Γιατί δεν είναι ούτε το όλον ούτε τα μέρη του. Δεν είναι ούτε ευθύ ούτε  κυκλικό. Δεν είναι ούτε μέσα σε άλλο πράγμα ούτε στον εαυτό του. Δεν είναι ούτε σε κίνηση ούτε σε ακινησία. Δεν είναι ούτε όμοιο ούτε διαφορετικό. Δεν είναι ούτε ίσιο ούτε άνισο με κάτι άλλο. Δεν  είναι ούτε στο παρελθόν ούτε στο παρόν ούτε στο μέλλον.»

Αυτή η άρνηση (σε κάτι) δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη την ανυπαρξία. Το ότι κάτι δεν είναι ούτε έτσι ούτε αλλιώς, ούτε αυτό ούτε εκείνο, δεν σημαίνει πως αυτό το κάτι δεν υπάρχει αλλά πως είναι κάτι άλλο, ασύλληπτο, άπιαστο και ακατανόητο από τις αισθήσεις. Αυτή την αποφασιστικότητα σε αναφορά προς το Άφθαρτο, το Απόλυτο, το  Μπράχμαν, τη βρίσκουμε και στις Ουπανισάντς διατυπωμένη με τη σανσκριτική ρήση neti-neti, που σημαίνει ούτε-ούτε. Στη Μπρχανταρανυάκα Ουπανισάντ διαβάζουμε:

«Το άφθαρτο δεν είναι ούτε τραχύ ούτε λεπτό, ούτε κοντό ούτε μακρύ, ούτε λαμπερό (σαν τη φωτιά) ούτε ρευστό (σαν το νερό). Δίχως σκιά, δίχως σκοτάδι, δίχως αέρα, δίχως χώρο, δίχως αντίσταση στην αφή, δίχως μυρωδιά, δίχως γεύση, δίχως μάτι, δίχως αυτί, δίχως φωνή, δίχως άνεμο, δίχως ενέργεια, δίχως πνοή, δίχως στόμα, δίχως μέτρημα, δίχως εσωτερικό, δίχως εξωτερικό.»
Παρόλα αυτά, οι άνθρωποι θέλουν να μιλούν γι’ αυτή την υπέρτατη Αλήθεια και έτσι οι Ινδοί, με τη χαρακτηριστική τους ικανότητα να τυλίγουν τα πάντα στο πέπλο του μύθου, εμφάνισαν το Μπράμχμαν σαν μια θεϊκή οντότητα. Με ιδιαίτερη θέση στα ιερά κείμενα και τα Ινδικά έπη, το τοποθετούν στη βαθύτερη ουσία όλων των θεών και θεαινών που λατρεύουν, παράλληλα όμως επισημαίνουν και διευκρινίζουν πως όλοι οι θεοί και οι θεές δεν είναι παρά αντανάκλασή Του. Στη Μπρχανταρανυάκα Ουπανισάντ διαβάζουμε:
«Ο κόσμος λέει: Πίστεψε σε αυτό τον Θεό, πίστεψε σε αυτή την Θεά και έχει δίκιο. Γιατί κάθε θεός και κάθε θεά είναι δημιουργία του Μπράχμαν και το Μπράχμαν είναι όλοι οι θεοί.»

Η εκδήλωση του Μπράχμαν στο επίπεδο της ανθρώπινης ψυχής ονομάζεται Άτμαν (ή στη θεοσοφική ορολογία, εσωτερικός εαυτός). Ο μύθος του Ίντρα και του Βιροτσάνα που αναφέρεται στη Χαντόγυα Ουπανισάντ, φωτίζει ωραία το γεγονός πως χρειάζεται κατάλληλη και επίμονη αναζήτηση για να καταλάβει κανείς τη φύση του εσωτερικού εαυτού, του Άτμαν. Ο εσωτερικός εαυτός, το Άτμαν, μας λένε οι Ουπανισάντς, δεν πρέπει να συγχέεται με το σώμα – που είναι μόνο η προσωρινή κατοικία του – ούτε με τις διάφορες βαθμίδες της εμπειρίας. Όσο κανείς ταυτίζεται με το σώμα, τόσο ταλαντεύεται ανάμεσα στην απόλαυση και τον πόνο. Όταν κανείς απαλλαγεί από τη λανθασμένη αυτή ταύτιση, δεν νιώθει πια ούτε απόλαυση ούτε πόνο. Όταν αποκτηθεί η αληθινή γνώση, ο εσωτερικός εαυτός συνειδητοποιεί τη φύση του σαν μακαριότητα και αυτοσυνείδηση. Σε μια Ουπανισάντ διαβάζουμε:
«Ο σοφός, δηλαδή το πνεύμα, δεν γεννιέται ούτε πεθαίνει. Αυτός δεν έχει έλθει από πουθενά. Αγέννητος, Αμετάβλητος, Αιώνιος, Αρχέτυπος δεν σκοτώνεται όταν το σώμα πεθαίνει.»

Στις Ουπανισάντ, ο κατ’ εξοχήν «γνώστης» είναι το Άτμαν, απαράλλακτα όπως και ο «Νους» στον Πλάτωνα, «που αν και κρυμμένος, είναι παρών σαν θεόδοτη σπίθα που δένει με τόξο φωτεινό την ψυχή με το αιώνιο». Είναι ακόμα αξιοπρόσεκτο για τον παραλληλισμό ότι στο μύθο της δημιουργίας, τον Τίμαιο, «ο Νους μέσα στον άνθρωπο» έχει την αντιστοιχία του στο «Νου της Παγκόσμιας Ψυχής». Όσο για το φωτεινό τόξο που αναφέρει, στη Μουντάκα Ουπανισάντ διαβάζουμε ότι: «Το τόξο είναι η συλλαβή ΟΜ, το βέλος είναι το Άτμαν, το Μπράχμαν είναι ο στόχος». Στην  Ταϊτρίγια Ουπανισάντ, ο εαυτός αποτελείται από πέντε στρώσεις (koshas) που ακολουθούν η μία την άλλη, από έξω προς τα μέσα και από την κατώτερη και πιο υλοβαρή, προς την ανώτερη και πιο λεπτή. Οι διάφορες αυτές στρώσεις ή θήκες που κλείνουν σαν μέσα σε κλουβί, όχι μόνο τον εσωτερικό εαυτό αλλά και γενικότερα το πολύμορφο κρυμμένο Μπράχμαν, πρέπει να αφαιρεθούν μία-μία έτσι που να γυμνωθεί  και η τελευταία εσωτερική στρώση «σαν το ρύζι από τις αλλεπάλληλες φλούδες του». Στην Πολιτεία, ο Πλάτων λέει:

«Η ψυχή μοιάζει με τον Γλαύκο, το θεό εκείνο της θάλασσας που έχει κολλημένες επάνω του αχιβάδες, φύκια και πέτρες, έτσι που να δυσκολεύεται κανείς να την αναγνωρίσει.»

Η Πλατωνική αντίληψη για την ψυχή, μαζί με τη διδαχή πως σκοπός της φιλοσοφίας και της πραγματικής γνώσης είναι το καθάρισμα από τις χαμηλότερες στρώσεις της, τα συμβολικά χαλίκια και αχιβάδες, η απαλλαγή της δηλαδή από τις υλικές επιθυμίες, «έτσι, που να μπορέσει να πετάξει ελεύθερη στον κόσμο του αληθινού». Οι τόσες ομοιότητες με τις Ουπανισάντς, που μέχρι τώρα αναφέραμε, μας κάνουν να σκεφτούμε τον Ευσέβιο που το 315π.Χ. μιλάει για μια «παράδοση» που την αποδίδει στον Αριστοξένη, τον πολύ γνωστό συγγραφέα «περί Αρμονικών» και μαθητή του Αριστοτέλη, σύμφωνα με την οποία Ινδοί Σοφοί πράγματι επισκέφθηκαν την Αθήνα και μίλησαν με τον Σωκράτη. Αναφορά σε επίσκεψη Ινδών Σοφών στην Αθήνα περιέχεται ακόμη και σε απόσπασμα από τον Αριστοτέλη που διασώθηκε από τον Διογένη το Λαέρτιο. Η εποχή εκείνη δεν έκανε διάκριση ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση. Ο κόσμος ήταν ένας και ήταν καλό σημάδι για το μέλλον του ανθρώπου ότι, τόσο νωρίς στην ιστορία, συναντήθηκαν η Ελληνική και η Ινδική πνευματικότητα και άφησαν μια τόσο ευνοϊκή επίδραση η μία στην άλλη. Ο κόσμος σήμερα, όπως και χθες, έχει ανάγκη από τη σύνθεση των δύο. Ο Αγαθός και ο Σοφός, δεν διακρίνουν άνθρωπο από άνθρωπο, λαό από λαό. Είναι πολίτες του κόσμου και αποτελούν παράδειγμα ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ.

Η αναζήτηση των Σοφών της Ελεατικής Σχολής (Ξενοφάνη, Παρμενίδη, Ζήνωνα) για μια πραγματικότητα που βρίσκεται πίσω από τα υλικά φαινόμενα, μοιάζει πολύ με την αναζήτηση των οραματιστών των Ουπανισάντς για «εκείνο που όταν γίνει γνωστό, γίνονται όλα γνωστά». Μπορεί κανείς, έτσι στην τύχη αν διαλέξει όμοιες ρήσεις, ειπωμένες από σοφούς σε όλες τις χώρες και σε διάφορες εποχές, να δείξει πως όλοι τους ανήκουν στην ίδια πνευματική οικογένεια. Ο ερμηνευτής των Ουπανισάντς δίδασκε: «Συνειδητοποιώντας τον Εαυτό» (atmaman viddhi) και ο Σωκράτης έλεγε: «Γνώθι σαυτόν». Ο Ισοκράτης παρατηρεί πως «ο τίτλος του Έλληνα ανήκει μάλλον σ’ αυτούς που μοιράζονται τον πολιτισμό μας, παρά σε εκείνους που έχουν αίμα όμοιο με εμάς.». Και ο Σουάμι Βιβεκανάντα συμπληρώνει: «Οι Έλληνες μπορεί να είναι ξένοι, αλλά εκείνοι ανάμεσά τους που έχουν ριζωμένη μέσα τους τη Σοφία είναι άξιοι σεβασμού. Όταν πρόκειται για τη Σοφία και το Θείον, δεν υπάρχει διάκριση ανάμεσα σε ομοεθνείς και αλλοεθνείς.»
Βιβλιογραφία:
Ίσα Ουπανισάντ, Σρι Αουρομπίντο, Βιβλιοθήκη Νέας Εποχής
 Κένα Ουπανισάντ, Σρι Αουρομπίντο, Βιβλιοθήκη Νέας Εποχής
Ουπανισάντ της Γιόγκα, εκδ. Δωδώνη
Ιστορία της Ινδικής Φιλοσοφίας, Δ. Βελισσαρόπουλος, εκδ. Δωδώνη
Ουπανισάντ. Εκδ. Καστανιώτη
Μυστική Δοξασία, Έλενα Π. Μπλαβάτσκυ, εκδ. Πνευματικός Ήλιος
 Πλάτων και Ουπανισάντ. Β. Βιτσαξής, εκδ. Εστία
Εισαγωγή στον Πλάτωνα, Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλος
Philosophies of India. H. Zimmer
Myths and symbols in Indian art and civilization, H Zimmer, Princeton University
Eastern Religion and Western Thought, Radhakrinshnan, Oxford University Press
Invitation to Indian Philosophy, T.M.P.Mahadevan
The Message of the Upanisads. Swami Ranganathananda, Bombay 1971
Eight Upanisads (with the commentary of Shankaracharya), Advaita Ashram

 http://www.theosophicalsociety.gr/